Kategori: İş Hayatı

4 yıldan fazla bir süre freelance olarak çalışan biri olarak sık karşılaştığım ve aklımda kalan deneyimlerimi paylaşmak istiyorum.

Freelance Çalışmaya ve Bir Freelancer Olmaya Hazırlanırken

  • Öncelikle freelance yapacağınız işi ve kendinizi anlatan www.adinizsoyadiniz.com gibi kendinize ait alanadı üzerine kurulu bir web siteniz mutlaka olmalı, ayrıca yaptığınız veya yapabileceğiniz şeyleri gösteren bir bölüm olmalı (referanslar, portfolyo gibi).  Tabi ki telefon ve e-posta adreslerinizin olacağı iletişim sayfasını unutmamak lazım. Web sitenizin profesyonel çizgiler taşıması ve web standartlarında olması profesyonel müşteriler açısından çok önemlidir.  İnsanlar web sitenizi incelerken yaptığınız işlerlerin kalitesiyle, mesleki bilgilerinizle ve vizyonunuzla ilgili de önyargılarda bulunurlar.
  • info@adinizsoyadiniz.com gibi bir e-posta adresiniz olmalı. Kartınızda veya web sitenizde esmer_prens8999@gmail.com gibi bir mail hiç ciddi durmayacaktır.
  • Kartvizitiniz olmazsa olmazlardandır. Abartıya kaçmamak şartıyla sizi ve yaptığınız işin ciddiyet ve kalitesini temsil edecek bir tasarıma ve kaliteye sahip kartvizitiniz olması gerekiyor. Kartvizitinizi ucuza mal olsun diyerek dönerci kartvizitleri gibi yapmayın. Müşteriniz ya da müşteri adayınız kartvizitinizi eline aldığında kaliteyi fark etsin.
  • Freelance çalıştığınızı belirtmekten çekinmeyin. Ajans ya da firma gibi görünmeye ve o isimler altında işler yapmaya çalışmayın. Şirket gibi görünüp iletişim kısmında sadece cep telefonu numarası olması veya ev telefonunuzu yazıp annenizin telefona çıkması trajik bir durum ortaya çıkartabilir.
  • Eksik alet veya cihazınız varsa tamamlamaya ya da lazım olduğunda tedarik edebileceğiniz birileriyle anlaşın. Eksik donanımlarla freelancer olmak başınızı ciddi anlamda ağrıtabilir ve sizi yorabilir.
  • İş için kendinize ayrı bir mobil hat almayı düşünebilirsiniz. İlerleyen zamanlarda müşteriler çekinmeden 7/24 sizi arayacaklardır. Gece 03’de bile aranırsınız, şaşırmayın. Malesef ülkemizde insanlar size para verdiklerinde sizin ruhunuzuda satın aldıklarını düşünüyorlar. Müşterilerinizin size ait zamanı gasp etmemesi ve stres yükünüzü artırmamanız için iş için ayrı mobil hat almak ve sadece çalışma saatlerinde açık tutmak iyi bir çözümdür.
  • İş için ayrı mobil hat aldıysanız günün belirli saatlerinde müşterilerinize hizmet verin. Örneğin: Sabah 08:30 ile akşam 19:00 arası. Cumartesileri 09:00 – 15:00 gibi… Bu durumu müşterilerinize söyleyin ve bilgilendirin. Size her zaman ulaşamayacaklarını bilmeliler ki onlarda bu şartlara göre kendi planlamalarını yapabilsinler.
  • Her şeyden tam anlamıyla anlayamazsınız, bunu kabul edin. Bunun için ağınızı geniş tutun. Örneğin : Web sitelerinin programatik taraflarını (backend) çok iyi yapabilen, CSS ve Javascript konularında da güzel tasarımlar yapabilen birisiniz fakat müşteri sizden profesyonel bir 3D animasyon istedi ve fiyatıda siz ekstradan eklediniz. Fiyatı eklediniz ama 3D tasarım yapamıyorsunuz ne olacak? Bu durumda bu işi paslayabileceğiniz işinde uzman bir 3D animator bulmanız gerekecektir.  Bu gibi durumlar için teknik iş ağınızı geniş tutmalısınız.

“Yapabileceğinizden azını vaad edin, vaad ettiğinizden fazlasını yapın.”

– Robin Sharma

Freelance Çalışmaya Başlıyoruz

  • Zaman planlamanıza dikkat edin. Bu konuda disiplini elden bırakmayın. Sabahları en geç 08:00 gibi ayıkmış olmaya çalışın. Sizin için belirli bir mesai olmasa da işyerleri genellikle 08:30 gibi mesai başlattığından, sizi aradıklarında uykulu ses tonuyla telefonu açmanız pek hoş bir izlenim bırakmayacaktır.
  • “Bir şekilde yaparım/yaptırırım ne olacak” düşüncesiyle işi almak için yapamayacağınız veya yapmakta zorlanacağınız şeylerin sözünü asla vermeyin. Yapamayacağınız veya söz verdiğiniz için yapacağınız işe ortak katmak, başkalarına paslamak kazancınızı ciddi anlamda azaltacağı gibi sizide gereksiz bir stresin içine sürükleyebilir.
  • İşi almak için asla düşük fiyat vermeyin. Bu durum uzun vadede kendi ayağınıza sıkmaktan başka bir şey değildir. İşleri almak için düşük fiyat verirseniz artık ucuz bir freelancersınız demektir. Hitap ettiğiniz kesim kaliteden çok ucuzluğa yönelmiş amatör müşteri kitlesidir. Bu durum uzun vadede mesleği bırakmaya veya ruh sağlığınızın bozulmasına kadar gidebilir, malum insanı delirtir bu tipler.  Ayrıca aynı sektörden para kazanan diğer meslektaşlarınızı zor durumda bırakabileceğiniz gibi onların yanında saygınlığınızda azalacaktır. İlginçtir hak ettiğinden düşük fiyat verdiğinizde müşteriniz de sizi ciddiye almaz, size saygı duymaz çünkü ucuzsunuzdur.
  • Bütün anlaşma ve detayları mutlaka yazılı olarak yapın. Sözleşme yapma imkanınız varsa sözleşme yapın. Yoksa e-posta ile detayları yazışın müşteriye işin şartları ve detaylarını içeren bir e-posta gönderip o e-postayı onaylayıp onaylamadığını yazılı olarak isteyin. Aksi taktirde müşteriler sadece çıkarlarına olan şeyleri hatırlayacaklardır. “Ama biz bunuda istemiştik siz tamam demiştiniz” gibi bir cümleyle çok karşılaşırsınız. Bundan daha önemlisi ücretinizi alamadığınızda mahkemeye vermeniz için elinizde somut şeyler olmalı.
  • Müşteri, fiyatı düşük vermeniz ve fazla pazarlık yapmak için size “bir şeyi yok ya sadece şunlar olacak, bunlar eklenecek, o kadar” tarzında cümleler kuracaktır. Anlaşmaya vardığınızda, bahsedilen şeyin çok daha fazlasını yavaş yavaş isteyecektir müşteri. Bu durumun önüne geçmelisiniz. Bunun için yapacağınız işin tüm detaylarını açık bir şekilde ve tüm detaylarıyla müşterinizle görüşün ve anlaşın. Müşterinize “Bu konuştuklarımız dışında bir isteğiniz olursa ayrıca ücretlendirilecektir.” uyarısını yapmaktan çekinmeyin.
  • “Bu işlerin devamı gelecek” veya “artık yabancı sayılmayız” veya “biz sizi çok sevdik gerçekten” ya da “ben başka kişilerde yönlendiririm sana benzer işler gelir bak” gibi cümleleri ciddiye almayın, tebessüm edip ardından teşekkür edin ve memnuniyet duyacağınızı söyleyin ama asla umutlanmayın ve bu cümlelerden sonra bir indirim ya da başka bir taviz asla vermeyin.
  • İşi bitirme zamanını belirlerken ve müşteriyi bu konuda bilgilendirirken çok dikkatli olun. Asla bitiremeyeceğiniz tarihte işi bitirebileceğinizi söylemeyin. Çok yoğunsanız ve yetiştiremeyecekseniz bunu müşteriye söylemekten çekinmeyin.
  • Uzun sürmesi gerekiyorsa, uzun sürecektir. Ortaya çıkan kalitesi için bu şarttır. Unutmayın her yaptığınız işin sizin portföyüz, sizin imzanızdır. Müşterinizi zaman konusunda bilgilendirin. Üç haftayı alacak bir işi üç günde teslim etmek ortaya çıkan işin kalitesini ve sizin stres seviyenizi sadece olumsuz etkileyecektir. Müşteri sizin kısa sürede teslim etmenize teşekkür etmeyeceği gibi ortaya çıkacak aksiliklerde sizi suçlayacaktır. Ayrıca iş kısa sürdüğü için “üçgünlük işe o kadar para verilmez” gibi ahlakdışı bir cümle kurarak oyunbozanlık yapmaya çalışacaktır. Bunları hiç utanmadan yapacaktır.
  • “Ama çok acil” diyerek size sunulan işlerin geneli acil değildir. Müşteri sadece kendi işini daha ön sıraya almanızı istediği için böyle bir cümle kurar. Tabi ki gerçekten acil olan işler olabilir fakat kaliteden ödün vermeden yapabileceğiniz bir iş ise kabul etmenizi tavsiye ederim.

Freelance çalışma stresli ve zor aşamaları olan bir çalışma tarzı olsa da hayatınızın en değerli iş-ticaret-insan ilişkileri tecrübelerinizi kazanacağınız bir çalışma tarzıdır. Ülkemizde freelancerlara bakış pek iyi olmasa da imajınızı düzeltmek, çalışmalarınızı bir düzene koymak sizin elinizde.

Mutlu ve kazancı yerinde ayrıca saygı duyulan bir freelancer olmak istiyorsanız hitap ettiğiniz müşteri kitlenizi iyi ayarlamanız gerekli. Ucuz işler yapan, üç beş harçlığım çıksın diyerek yola çıkarsanız evet üç beş harçlıkla hayatınızı devam ettirir etrafınızda ise kendince kurnaz, kaliteye önem vermeyen ucuzluğa önem veren çürük müşteri kitleniz olur. Bunun yerine az ama öz, fiyattan çok kaliteye odaklı profesyonel bakan müşteriler sizi daha yükseklere taşıyacaktır.

Karar sizin.

Showing 32 comments
  • mert
    Cevapla

    selamlar hocam
    öncelikle yazı çok güzel ve aydınlatıcı olmuş bizim gibi yeni yeni başlayacaklar için teşekkür ederim.
    takıldığım bi nokta var şu yazılı sözleşme eğer farklı illerde isek internet üzerinden falan yapılabilir mi
    yani o tür hizmet veren yasal siteler varmı ? ve eğer mail ile değilde konuşarak görüşme yapıyorsak ses kaydı
    almakta bir çözüm yolu olabilir mi ?
    bir de yapabileceğimiz sürenin aşağısında bir süre talep ediyorsa fiyatı artırarak olayı dengeleyebiliriz bence buda bi çözüm yolu 😀
    saygılar 🙂

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Selamlar Mert,
      Teşekkür ediyorum güzel yorumların için.

      Farklı illerde iş alma durumunda elektronik sözleşme yapabilirsin. Örneğin internet ortamında bir sayfa hazırlayıp, sözleşmeyi yazıp altına seçim kutucuğu ekleyerek “Tüm şartları okudum, anladım ve kabul ediyorum.” şeklinde böylece kutucuk işaretlenmeden form bölümüne geçemez. Program kurulumları gibi düşün. Kendin yapamıyorsan hazır form oluşturan siteler mevcut “form generator” şeklinde arama yaparsan bir çok seçenek çıkacaktır.

      Daha da kolayı sözleşmenin pdf halini karşı tarafa gönderip imzalayıp sana e-Posta olarak veya varsa faks çekerek tekrar göndermesidir.
      Diğer bir şey ise e-Posta üzerinden sözleşmeyi gönderip karşı taraftan “Sözleşmeyi ve şartları okudum, anladım ve kabul ediyorum” şeklinde bir cevap istemenizdir. Olası sorunlarda artık imza olmasa bile mahkemeye verme durumunda e-Posta yazışmalarındaki onay dönüşleride kabul edilebiliniyor.

      Ses kaydıda elbette olabilir ama olası bir mahkeme durumunda sözleşmenin tüm maddelerini senin okuyup karşı tarafında onay vermesini istemen lazım aksi halde müşteri “bana bunu söylememişti bakın kayıtlarda da yok zaten” diyerek işin içindne çıkacaktır. Asıl iş için yazılı sözleşme, ufak detaylar içinse sesli sohbet veya yazılı sohbet kayıtları tutulabilir.

      Zaman+Fiyat konusuda eğer işin kalitesini etkileyecekse zaman aralığı o zaman fiyatı yüksek tutmak kazançlı gibi dursada işi teslim ettikten sonra müşteri yakanı bırakmayabilir. “Şu eksik, bu olmamış, beğenmedim…” gibi.
      Ayarlamanı iyi yap derim 🙂

  • Erken Mert Özoğul
    Cevapla

    Yazı için teşekkürler. Fakat benim merak ettiğim nokta ek iş olarak freelancer çalışmak mümkün müdür? Şu an butik bir reklam ajansında metin yazarı / editör olarak çalışıyorum. Eve taşan şekilde bir çalışma tempom yok ve günde ortalama 1-2 saat ve haftasonları sabahtan öğleden sonraya değin freelance olarak başka müşterilerle, bireysel olarak da çalışmam mümkün olabilir mi? En azından ajansta çalıştığım markalara rakip nitelikte olmayan markalarla bu mümkün müdür* Bunu yapanları daha önce gördüm ama zaman kısıtlaması nasıl olur onu kestiremiyorum. Sizin de görüşünüzü alabilirsem sevinirim.

    Son olarak, yeni başlayan freelance metin yazarları ortalama ne kadar kazanabilir?

    Cevabınız için şimdiden teşekkürler

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Selamlar,
      Bahsettiğiniz şekilde mevcut bir tempo varsa, iş alabilirsiniz. Bende benzer şekilde bir işyeri bünyesindeyken dışarıdan işler aldım ve karşı tarafa bir firma bünyesinde çalıştığımı o nedenle haftanın belirli günleri kendileriyle görüşebileceğimi ve zaman ayırabileceğimi bildirdim. Bazıları olmaz dedi bazıları tamam dedi o nedenle bunu söylemeyi ve anlaşmanızda vurgulamayı unutmayın. Kendinize ve yaptığınız işin kalitesine güveniyorsanız. Ajanslarla anlaşarak tamamen freelance çalışma da olabilir. Bu durumda da belirli bir portföyünüz yoksa sıfırdan çevre edinmek demektir ki bu da bir süre az kazanacağınız anlamına gelir. Asıl püf nokta alacağınız işlerin mevcut işlerinizi engellememesi. Metin yazarlığı konusunda tecrübelerim olmadığı için gelir konusunda bir şey yazamayacağım malesef.
      Kolay gelsin.

  • ekrem yemen
    Cevapla

    merhabalar. benim merak ettiğim konu siteyi açtıktan sonra müşteri çevresini nasıl edinicez. yani kitleye nasıl ulaşıcaz bilgilendirirseniz çok sevinirim.

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Selam Ekrem,
      Yorumundan önce e-postanı gördüm ve e-postana detaylı bir cevap yazdım.

      • mehmet

        Ahmet bey yukarıdaki arkadaşın sorduğu müşteri cevresi edinme e-postasını bende alabilir miyim? teşekkürler

      • mehmet

        gerek kalmadı aşağıda zaten makale olarak paylaşmışınız, çok sağolun 🙂

  • Cemal Bayrı
    Cevapla

    Merhabalar

    Size mail atmıştım bir yazı paylaşacağınızı sölemiştiniz ama henüz geri dönüş olmadı.
    Sorumu burdan tekrar sorayım:) Ben de freelance yazılım işlerine başlamak istiyorum fakat belirli bir müşteri portföyüm yok bunu nasıl edinebilirim? Ya da sizin portföyünüz nasıl büyüdü belki bu bana cevap olur.

  • a. yilmaz
    Cevapla

    Merhabalar, Freelance çalışmada ücretinizi nasıl belirliyorsunuz? Saat üzerinden mi yoksa işin tamamına göre midir?

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Sanırım bu konuyla ilgili bir makale yazmam gerekecek çünkü çok fazla detayı var. Teşekkürler yorum için yeni makale geliyor 🙂

  • cihan
    Cevapla

    Selamlar.Sitenizi yeni keşfeden birisi olarak çok beğendiğimi ifade etmeliyim.Elinize sağlık.Hepsi birbirinden değerli yazılar.

  • Ümit
    Cevapla

    Hayırlı günler hocam, öncelikle bu güzel tecrübelerinizi bizimle paylaştığınız için teşekkürler. Ekrem Yemen bey’in sorusunun cevabını aynı şekilde banada yollamanız mümkün müdür ?

  • Berk
    Cevapla

    Ahmet bey ya da abi
    Ben 16 yaşında sıradan bir lise öğrencisi iken yazı yazma ve araştırma konusunda ki yeteneğimi fark ettim bende freelancer yazar olmak ve biraz olsun harçlığımı çıkarmak ve üniversite’de kolaylık sağlaması için böyle bir iş istiyorum acaba geri dönüş yaparsanız bu mümkün mü ? merak ediyorum da.

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Berk merhaba,

      Freelance yazar mı olmak istiyorsun freelance yazılımcı mı? Günümüz Türkiye’sinde freelance yazar olmak için iyi bir yol kat etmen gerek aynı şey yazılımcı olmak için de geçerli. Harçlık çıkarmak için yapılacak işler değil bunlar. Hayatında ciddi yer kaplaması ve bunlar üzerine eğitim alıp gelişim göstermen gerekiyor.

      • Berk

        Evet yazar olmak istiyorum ve geleceğimi de şekillendirmek çünkü Tarihim kuvvetli % 99 ihtimal üniversiteyi o alanda okuyacağım ancak böyle bir iş de bir diğer hayalim diyebilirim. Eğer destek ve iş bulursam iyi de gelişim gösterebileceğimi düşünüyorum. Gelelim hayatım da zaten yazı yazmak dışında pek fazla bir şey yok yaşıma göre iyi sosyolog’sun diyorlar günümüz şartları ile alakalı düşüncelerimi beğenen çok kişi var. Ancak facebook gibi sitelerde fazla bir imkan yok bu nedenle bende senin gibi olmak mesleğim olarak seçmek istiyorum şayet bu alanda bir şey yaparsam dediğim gibi bu % 99 ihtimal sıfırlanır çünkü benim rahat ve güvenebileceğim iş bulmam gerek ki geleceğimi şekillendireyim.

  • Berk
    Cevapla

    Freelancer olarak çalışmak için belirli bir yaş sınırı varmı ?

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Berk merhaba,

      Çok ucu açık bir soru bu. Freelance çalışacağın işe ve sektöre göre değişir bu sorunun cevabı. Yazılım, grafik, tasarım, fotoğraf gibi alanlardan örnek vermem gerekirse ne kadar iyi olursan ol yıllanman gerekebiliyor. Tecrübe kazanman gerekebiliyor. Bu durumda belirli bir yaş diyemesem de yaşına ve tecrübene göre para kazanabilirsin diyebilirim.

      • yasin

        Merabalar boyle is yerlerine nasil basvuru yapa biliriz

      • Ahmet Çığşar

        Freelance işleri iki türü bulabilirsin. Birincisi ilanları takipe ederek (freelancer sitelerindeki ilanlar), ikincisi kendin piyasaya saldırarak. Bir süreden sonra zaten memnun müşterilerinden sana tavsiye ile gelenlerde olacaktır. Kısaca, özetle böyle yoksa detayları çok fazla içine girdikçe çözersin ama. Kolay gelsin.

  • Nurseli
    Cevapla

    Merhabalar lise mezunuyum ve açıktan üniversite okumayı düşünüyorum çünkü paraya ihtiyacım var daha önce hiç çalışmadım ve arıyorum ama iş bulamıyorum uzun zamandır böyle bir iş için araştırma yaparken sizin yazdıklarınızı okudum bilmiyorum yapabilir miyim ve yapmam için hangi niteliklerimin olması gerekiyor cevaplarsanız sevinirim hatta telefonlaşalım(sakıncası yoksa) gerçek çok ihtiyacım bana akıl verin lütfen hocam

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Nurseli selamlar,

      Hayata daha sağlam köklerle sarılman için bu tip zorlukları da yaşaman gerekiyor. Soğuk kanlı ol ve önce neler yapabileceğini düşün. Ardından bu yapabileceğin freelance işi nerelerde, hangi platformlarda bulabilirsin bunların planlamasını yap, ardından piyasaya atıl. Zor şeyler değil bunlar sadece aniden hızlı geri dönüşler alamazsın o kadar.

  • Volkan ADIGÜZEL
    Cevapla

    Selamlar hocam
    Paylaştığınız yazi icin cok tesekkur ederim gercekten cok yararli oldu ilk defa basliyorum benim icin nasil davranacagimi anladim cok tesekkur ederim.

    Iyi calismalar

  • Alper Orhaner
    Cevapla

    Merhaba… Hocam benim sorum bu işin hukuksal boyutu nedir acaba… Yani kazancımızı nasıl vergilendireceğiz… Sigortamız nasıl olacak… bununla ilgili devletin bir çalışması varmı acaba. Teşekkürler…

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Merhabalar,

      Vergi mükellefi olursanız sorun yok. Örneğin, şahıs vergi mükellefi olabilirsin. Böylece fatura yazabilirsin ve hukuken vergi mükellefisin. Üstelik bunun için ofis tutmana gerek yok evinin bir odasını ofis olarak gösterebilirsin. Sigorta olayı da oldukça esnek. Örneğin, şahıs vergi mükellefi olduğunda bir yerde sigortalı olarak da çalışabilirsin. Bu durumda sigorta yatırmana gerek yok ama bir yerde çalışmıyorsan BAĞKUR primini yatırman gerekiyor.

  • Alper Orhaner
    Cevapla

    Teşekkürler…

  • Hilal
    Cevapla

    İyi günler hocam yazınızı okudum ve gerçekten çok aydınlatıcı oldu anlamadığım tek sıkıntı herhangi bir dolandırıcılık durumuna karşı nasıl bir yol izlenmelidir kendimizi nasıl güvence altına almalıyız

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Selamlar, dolandırıcılık durumuna karşı sözleşme ile iş yapmanız gerekiyor. Sözleşmeye pek yanaşmayanlar olabilir bu durumda ikna etmek size düşüyor. Sözleşmesiz her iş sizin için risktir. Sözleşmeyi kısa tutmanız, 1-4 sayfalık a4 kadar olması karşı tarafı ikna etmeye yetebilir. “Aksi bir madde yok, iki tarafı güvene alan bir sözleşme” olarak lanse edip gerçektende laf kalabalığı olmayan kısa bir sözleşmeye herkes ikna olabiliyor. Buna rağmen yanaşmıyorsa boşver zaten o kişiden pek hayır gelmez.

      • erkan yesilkan

        Merhabalar,
        Acaba bir sözleşme örneği mevcutmudur sizde veya internet ortamında uygun bir sözleşme örneği nereden bulunabilir. Teşekkür ederim.

  • Muhammed Altuntaş
    Cevapla

    Merhaba, freelance grafiker olarak çalışmayı düşünüyorum ama nasıl iş bulacağım hakkından hiçbir fikrim yok. Yardımcı olursanız sevinrim.

    • Ahmet Çığşar
      Cevapla

      Yazıda bahsetmiştim aslında. Önemli olan kendi ağını güçlendirmen ve her geçen sürede ağına yeni bağlantılar eklemen. Zamanla gerisi gelecektir. Bu başlı başına bir yazı konusu zaten.

Leave a Comment